ثبت دامنه ir قدم به قدم؛ از انتخاب نام تا فعال شدن

ثبت دامنه ir کار سختی نیست، به شرطی که قبل از شروع چهار چیز آماده باشه: نامی که آزاد باشه، اطلاعات هویتی معتبر مالک (کد ملی یا شناسه ملی)، یه ثبت کننده مجاز و راه پرداخت تومانی. بعدش سفارش می دی، پرداخت می کنی و دامنه رو به هاست یا سرور وصل می کنی تا سایتت باز بشه. توی پشتیبانی بیشتر گرفتاری ها از ناآماده بودن اطلاعات مالک یا ثبت دامنه به نام آدم اشتباه میاد، نه از خود مراحل.

سوال هایی که تقریباً هر هفته می شنویم تکراری ان: «دامنه رو گرفتم، چرا سایت بالا نمیاد؟»، «باید به نام خودم بگیرم یا شرکت؟»، «ایمیل تمدید چرا نیومد؟». این راهنما همین مسیر رو قدم به قدم می ره و کنار هر مرحله اشتباه هایی رو که زیاد دیدیم می گه.

قبل از اولین کلیک چی لازمه؟

اول یه چک لیست کوتاه. اگه این چهار مورد آماده باشه، بقیه کار سریع پیش می ره:

• مالک دامنه مشخص باشه. خودت به عنوان شخص حقیقی، یا شرکتت به عنوان شخص حقوقی؟ این تصمیم رو باید همین الان بگیری، چون بعداً عوض کردنش هم وقت می گیره هم دردسر داره.
• کد ملی مالک (برای شخص) یا شناسه ملی (برای شرکت). اطلاعات باید دقیقاً با مدارک هماهنگ باشه، نه تقریبی.
• شماره موبایل و ایمیلی که واقعاً دستته. کدهای تایید و هشدارهای تمدید به همین دو راه می رسه. شماره منشی سابق یا ایمیل طراح سایت انتخاب خوبی نیست.
• نشانی دقیق و کد پستی. بعضی فرم ها می پرسن و بهتره از حفظ ننویسی.

دامنه، هاست و سایت سه چیز جدان

خیلی ها فکر می کنن دامنه بخرن یعنی سایت دارن. نه، این طور نیست. دامنه فقط نشانیه. مثل پلاک و آدرس یه مغازه: روی کاغذ نوشته شده ولی هنوز کسی پشت پیشخون نایستاده. هاست یا سرور خودِ مغازه است، یعنی جایی که فایل ها و اطلاعات سایتت اونجا می مونن. DNS هم تابلوی راهنماییه که مشتری رو از نشانی به در مغازه می رسونه. اگه تابلو رو اشتباه بزنی، مغازه سر جاشه ولی کسی پیداش نمی کنه.

مسیری که با هم می ریم پنج ایستگاه داره: انتخاب نام، ساخت پروفایل مالک، سفارش و پرداخت، تنظیم DNS، و در آخر تست و یادآوری تمدید.

نام دامنه رو درست انتخاب کن، چون بعداً عوضش کردن گرونه

اسم دامنه از اون تصمیم هاییه که اول کار ساده به نظر می رسه و یک سال بعد، وقتی کارت ویزیت و بنر و تبلیغات چاپ شده، می فهمی چقدر مهم بوده. نام خوب معمولاً این ویژگی ها رو داره: کوتاهه، وقتی تلفنی بگی طرف مقابل درست می نویسه، عدد و خط تیره اضافه نداره و با نام برند و پیج اینستاگرامت هماهنگه.

مشکل نوشتار فارسی به لاتین

اینجا بیشترین سردرگمی هست. یه اسم فارسی چند املای لاتین داره. مثلاً «خ» می تونه kh یا x باشه، «ی» می تونه y یا i، و «او» می تونه ou یا u. مشتری که اسم برندت رو شنیده، هر املایی که به ذهنش برسه تایپ می کنه.

یه تست ساده بکن: اسم رو به سه نفر بگو و بخواه همون طور که می شنون بنویسن. اگه سه نفر سه جور نوشتن، یا نام دیگه ای انتخاب کن یا بعد از ثبت اصلی، املای رایج دوم رو هم بگیر و به دامنه اصلی هدایت کن. دومی هزینه اضافه داره، پس فقط برای برندهایی که واقعاً ارزشش رو دارن.

کوتاه، قابل گفتن، هماهنگ

اسم های خیلی بلند هم خطای تایپ زیاد می خورن، هم توی پیامک و تبلیغ جا خوب نمی شن. اگه نام دلخواهت طولانیه، ببین کلمه اضافه ای داره که بشه حذفش کرد. عدد و خط تیره هم مثل یه تکه ناخواسته وسط آدرسه که هر بار باید توضیحش بدی.

یه نکته دیگه: قبل از قطعی کردن، نام رو توی شبکه های اجتماعی و پیام رسان های رایج هم بگرد. لازم نیست همه جا دقیقاً یکی باشه، ولی اگه اسمت با یه برند معروف خیلی شبیهه، بعداً سر درد می شه.

ir، co.ir یا id.ir؟

پسوند ir رو ایرنیک مدیریت می کنه و چند شاخه داره. چند نمونه رایج:

• ir: عمومی ترین و کوتاه ترین، مناسب بیشتر کسب و کارها.
• co.ir: معمولاً برای شرکت ها و فعالیت های تجاری استفاده می شه.
• id.ir: بیشتر برای افراد و وب سایت شخصی.
• org.ir و net.ir: کمتر استفاده می شن و برای سازمان ها و خدمات شبکه ای هستن.

پسوندهایی مثل ac.ir یا gov.ir مخصوص نهادهای مشخص ان و برای کسب و کار معمولی در دسترس نیستن. شرط هر پسوند ممکنه عوض بشه، پس پیش از سفارش، قوانین فعلی همون پسوند رو از ثبت کننده یا سایت ایرنیک چک کن.

اگه برند ایرانی ای داری و مخاطبت هم داخل کشوره، ir معمولاً انتخاب ساده و قابل اعتمادیه. اگه قراره مخاطب خارجی هم داشته باشی، ثبت یه پسوند بین المللی کنارش رو هم بررسی کن. اون موقع مسیر ثبتش فرق می کنه و بهتره جدا حسابش کنی.

استعلام آزاد بودن

توی سایت ثبت کننده، نام رو جست و جو کن. اگه آزاد بود، بلافاصله سفارش نده؛ اول مرحله بعدی رو بخون. اگه آزاد نبود، دو کار می شه کرد: یا نام رو کمی تغییر بدی، یا پسوند دیگه ای بگیری. به سراغ «خریدن از صاحب فعلی» فقط اگه واقعاً برای برندت حیاتی باشه برو، چون پیدا کردنش و مذاکره معمولاً وقت زیادی می گیره و تضمینی نداره.

ثبت دامنه ir قدم به قدم: از پروفایل مالک تا پرداخت

اینجا قسمت اصلی کاره. ترتیب مهمه، چون اگه اطلاعات مالک اشتباه باشه، ادامه کار هم خراب می شه.

قدم اول: هویت مالک رو بساز

برای دامنه های ir، مالک باید توی سامانه ایرنیک هویت داشته باشه که بهش «شناسه نیک» (nic-handle) می گن. بسته به ثبت کننده، این کار یا داخل پنل خودش انجام می شه یا باید جداگانه توی سایت ایرنیک بسازی. هر جور که باشه، چیزهایی که لازم می شه تقریباً ثابته: نام و نام خانوادگی یا نام شرکت، کد ملی یا شناسه ملی، موبایل، ایمیل و نشانی.

چند هشدار که از تجربه می گم:

• اطلاعات رو دقیقاً مثل مدارک وارد کن. «محمد» و «مُحَمَّد» یا فاصله اضافه گاهی تایید رو گیر می ندازه.
• شماره موبایل بهتره به نام خود مالک باشه. اگه سامانه تایید هویت سخت گیرانه ای داشته باشه، ممکنه شماره به نام دیگران رد بشه.
• ایمیلی بذار که سال ها فعال می مونه. دامنه چند ساله است ولی ایمیل کارمندی که ماه بعد می ره، چند ساله نیست.

قدم دوم: چه کسی مالک باشه؟

این رو جدی بگیر. خیلی از صاحبان کسب و کار دامنه رو به نام طراح سایت یا آشنا ثبت می کنن «چون اون می دونه چطوری». ولی وقتی رابطه کاری تموم شد، تو مشتری ای هستی که دامنه اش دست دیگرانه. دامنه دارایی کسب و کاره، پس به نام خودت یا شرکتت باشه. دسترسی پنل رو می تونی به هر کسی بدی، ولی مالکیت نه.

اگه کسب و کارت شرکت ثبت شده داره و قراره بعدها نماد اعتماد الکترونیکی بگیری، هماهنگی بین نام دامنه، مالک و مدارک کسب و کار می تونه مهم باشه. شرایط اینماد و قوانین مرتبط عوض می شه، پس همیشه از منبع رسمی همون موقع بخون.

قدم سوم: سفارش

حالا که پروفایل آماده است، نام رو انتخاب کن، مدت ثبت رو مشخص کن و مالک رو معرفی کن. چند چیز موقع سفارش رو دوباره چک کن:

• املای نام. یه حرف اشتباه یعنی دامنه اشتباه. بعد از پرداخت، اصلاح نام معمولاً ممکن نیست و باید دوباره بخری.
• مدت ثبت. معمولاً از یک سال به بالا می شه گرفت. اگه برند جدی ای داری، چند ساله گرفتن هم هزینه تمدید مکرر رو کم می کنه هم احتمال فراموشی رو.
• قیمت تمدید. قیمت ثبت و تمدید بین ثبت کننده ها فرق می کنه و عوض می شه. فقط عددی که موقع سفارش و روی فاکتور می بینی ملاکه، نه چیزی که جایی شنیدی.

قدم چهارم: پرداخت

پرداخت معمولاً به تومان و از طریق درگاه بانکی شاپرکی انجام می شه. بعد از موفق بودن پرداخت، سفارش وارد صف ثبت می شه. اگه به خاطر قطعی درگاه یا کسر نشدن پول پرداخت ناموفق شد، هول نکن؛ معمولاً مبلغ کسر شده طی مدتی برمی گرده و می تونی دوباره امتحان کنی.

بعضی ثبت کننده ها کارت به کارت هم قبول می کنن. توی روش ما، مشتری رسید رو بارگذاری می کنه و تیم پیش از تایید، اون رو بررسی می کنه. اگه کسی پرداختی رو اعلام کنه که واقعاً انجام نشده، رد می شه و فاکتور پرداخت نشده باقی می مونه. پس رسید رو واضح و کامل بفرست و بعد از ارسال، منتظر تایید باش. نگو «پرداخت کردم، چرا دامنه فعال نشد؟» تا وقتی که تایید نشده.

اگه از ثبت کننده ای می خوای خرید کنی، می تونی همین مسیر رو توی ثبت دامنه ما هم ببینی.

دامنه رو به هاست وصل کن: NS یا رکورد A

دامنه فعال شد؟ تبریک، ولی کار نصفه است. تا DNS تنظیم نشه، کسی که اسم رو توی مرورگر می زنه به جایی نمی رسه.

دو راه رایج هست و باید فقط یکی رو انتخاب کنی.

راه اول: نیم سرور (NS) هاست رو بذار

هاست یا سرویس DNS ات دو یا چند نشانی NS بهت می ده. این نشانی ها رو توی پنل دامنه، بخش نیم سرور یا DNS، وارد می کنی. بعد از این، همه رکوردها (A، MX و بقیه) رو باید توی پنل DNS همون هاست مدیریت کنی.

این روش برای بیشتر سایت های کوچک ساده ترینه.

راه دوم: NS رو دست نزن و رکورد A بساز

اگه DNS دامنه رو پیش ثبت کننده نگه داشتی (یا به سرویس دیگه ای مثل CDN سپردی)، باید رکوردها رو همون جا بسازی. معمولاً یه رکورد A لازمه که نام دامنه رو به IP سرور برسونه. رکورد مهم دیگه ای هم هست که در جدول می بینی:

اشتباه رایج: NS رو به هاست اشاره می دی ولی رکورد A رو توی پنل ثبت کننده می سازی. نتیجه؟ هیچ اتفاقی نمی افته، چون وقتی NS به جای دیگه ای اشاره می کنه، رکوردهای پنل ثبت کننده نادیده گرفته می شن. هر وقت این سوال رو می شنویم («رکورد ساختم ولی اثر نداره»)، اولین چک ما همینه.

اگه از CDN هم استفاده می کنی، تنظیم DNS یه مرحله بیشتر داره و بهتره اول CDN برای سایت؛ آیا جای هاست قوی را می گیرد؟ رو بخونی تا بدونی دقیقاً چی رو به چی وصل می کنی.

چقدر باید صبر کنم؟

تغییر DNS فوری نیست. از چند دقیقه تا چند ساعت، و گاهی تا یکی دو روز طول می کشه تا همه جا اعمال بشه، چون سرورهای DNS مختلف نسخه قبلی رو مدتی نگه می دارن. این مدت به تنظیمی به اسم TTL هم مربوطه. اگه می دونی قراره سایت فعالی رو جابه جا کنی، چند روز قبلش TTL رو کم کن تا این پنجره کوتاه تر بشه.

وسط این انتظار، بار ها صفحه رو رفرش نکن. این کار چیزی رو زودتر درست نمی کنه.

چک کن واقعاً فعاله

نگو «احتمالاً درست شده». چند تست ساده بزن.

اول، از دو شبکه مختلف امتحان کن؛ یکی وای فای و یکی اینترنت موبایل. این به خاطر شرایطی که توی ایران می شناسیم هم مفیده: بعضی وقت ها مسیر یه اپراتور یا یه شبکه با بقیه فرق داره، و ساعت های اوج ترافیک هم ممکنه تجربه رو متفاوت کنه. اگه فقط از یه جا تست کنی، ممکنه مشکل واقعی رو نبینی.

دوم، کش خودت رو در نظر بگیر. گاهی سایت برای بقیه باز می شه ولی برای تو نه، چون سیستم یا مرورگرت جواب قدیمی رو نگه داشته. با حالت ناشناس یا یه دستگاه دیگه مقایسه کن.

سوم، اگه دستور خط فرمان بلدی، این دو تا کمک می کنن (به جای example.ir دامنه خودت رو بنویس):

nslookup -type=NS example.ir
nslookup example.ir

دستور اول نشون می ده نیم سرورها چی ان و دومی نشونی IP ای که دامنه بهش وصله. اگه IP با چیزی که هاست بهت داده یکی نیست، مشکل از تنظیم DNS ـه، نه از سایت.

چهارم، نسخه با www و بدون www رو هر دو امتحان کن. یکی باید به اون یکی هدایت بشه، وگرنه بخشی از مشتری ها صفحه خطا می بینن.

پنجم، گواهی SSL. بعد از وصل شدن دامنه، نصب یا فعال سازی گواهی معمولاً از پنل هاست انجام می شه. تا پیش از این، مرورگر هشدار «ناامن» می ده و مشتری رو می ترسونه. اگه دامنه رو به یه هاست ایرانی وصل می کنی و درباره مکان سرور شک داری، هاست ایران یا خارج؛ چرا پینگ کمتر کافی نیست؟ ملاک های خوبی می ده. اگه هنوز هاست نداری، میزبانی وب و سرور مجازی ایران رو هم ببین.

ایمیل با دامنه خودت

اگه می خوای ایمیل سازمانی (info@yourbrand.ir) داشته باشی، باید رکورد MX و معمولاً چند رکورد TXT مثل SPF درست تنظیم بشه. بعضی ها سایت رو راه می ندازن و بعد می فهمن ایمیل هاشون یا نمی رسه یا اسپم می شه. اگه با این مشکل روبه رو شدی، ارسال ایمیل وردپرس؛ چرا پیام موفق است ولی نمی رسد؟ و اسپم شدن ایمیل؛ مشکل از هاست است یا فرستنده؟ کمکت می کنن.

اشتباه هایی که توی پشتیبانی زیاد می بینیم

یه جمع بندی از چیزهایی که بارها تکرار شده:

• ثبت به نام شخص دیگه. طراح، برادرزن، دوست. بعد از مدتی کسی نمی دونه چه کسی مالکه.
• ایمیل یا موبایل نادرست. اعلان تمدید می ره ولی به دست تو نمی رسه.
• املای اشتباه. هزینه ای که پای یک حرف می ره.
• تغییر دادن رکورد توی جای اشتباه. همون ماجرای NS و پنل ثبت کننده.
• انتظار نتیجه فوری. DNS لحظه ای عمل نمی کنه.
• اعلام پرداخت بدون رسید معتبر. تا تایید نشه، فاکتور باز می مونه.
• فقط از یک مسیر تست کردن. گاهی مشکل فقط روی یک شبکه است.
• فراموش کردن تمدید. که بخش بعدی درباره اشه.

تمدید رو دست کم نگیر

ثبت دامنه ir یه بار انجام می شه، ولی تمدیدش هر چند سال یه بار یادت می مونه یا نمی مونه. بعد از انقضا، ممکنه مهلتی وجود داشته باشه که هنوز بشه تمدید کرد، ولی روی این مهلت حساب نکن؛ مدتش و هزینه اضافه اش بسته به قوانین ممکنه فرق کنه و در این فاصله سایت و ایمیلت ممکنه از کار بیفته.

سه عادت ساده:

• یه یادآور توی تقویم بذار، حدود یک ماه قبل از انقضا.
• ایمیل و موبایل مالک رو به روز نگه دار.
• اگه چند دامنه داری، یه فایل ساده با تاریخ انقضا و مالک هر کدوم نگه دار.

اگه می خوای دغدغه تمدید و تنظیم DNS رو کمتر بکنی، یکی از کارهای ما هم همین پیگیری ها و پشتیبانی فنیه، ولی حتی اگه جای دیگه ثبت کردی، همین سه عادت کافیه.

سوالات متداول

می تونم دامنه رو به نام شرکت بگیرم اگه خودم مدیرم؟

بله، ولی اطلاعات باید با شناسه ملی و مدارک شرکت هماهنگ باشه. اگه شرکتی نداری و فقط فعالیت شخصی داری، به نام خودت بگیر. مهم اینه که مالک واقعی کسب و کار مشخص باشه، نه کسی که فقط کار فنی رو انجام می ده.

بعد از ثبت، چقدر طول می کشه سایت باز بشه؟

خود ثبت معمولاً زود انجام می شه، ولی باز شدن سایت به DNS و هاست بستگی داره. بعد از تنظیم NS یا رکورد A، از چند دقیقه تا چند ساعت و گاهی تا یکی دو روز صبر لازمه. اگه بعد از این مدت هم باز نشد، با دستور nslookup چک کن IP درست باشه.

اگه اسم رو غلط نوشتم و پرداخت کردم، چی کار کنم؟

معمولاً نمی شه نام دامنه رو بعد از ثبت عوض کرد. باید دامنه جدید با املای درست سفارش بدی. برای همین قبل از پرداخت، املای نام رو آهسته و حرف به حرف بخون.

لازمه حتماً هاست هم از همون جا بگیرم که دامنه رو خریدم؟

نه، لازم نیست. دامنه و هاست مستقل از هم هستن و کافیه NS یا رکورد A رو درست تنظیم کنی. ولی داشتن هر دو پیش یه تیم، پیگیری مشکل رو ساده تر می کنه، چون لازم نیست بین دو پشتیبانی رفت و آمد کنی.

اگه ایمیل تمدید دریافت نکردم، یعنی دامنه تمدید شده؟

نه. نرسیدن ایمیل معمولاً یعنی ایمیل ثبت شده قدیمی یا اشتباهه، یا پیام به پوشه اسپم رفته. وارد پنل شو و تاریخ انقضا رو مستقیم چک کن و ایمیل مالک رو به روز کن.

قبل از بستن لپ تاپ، این چهار تا رو چک کن

مسیر ثبت دامنه ir در واقع چهار تصمیم و چند تنظیمه: نام قابل گفتن و بدون ابهام، مالک درست با اطلاعات معتبر، پرداخت با رسید روشن، و DNS که فقط یک جا مدیریت بشه. بعد از همه اینها، سایت و ایمیل رو از دو شبکه تست کن و تاریخ تمدید رو توی تقویم بذار.

اگه جایی گیر کردی، قبل از تغییرهای پشت سر هم، یه نفس بکش و بپرس DNS الان دقیقاً کجا مدیریت می شه. جواب این سوال معمولاً نصف مشکل رو حل می کنه.